 |
| Будка-Шыбенка. Дарога праз лес вядзе да шашы. Фотаздымак дзесьці 2015 года. |
Мая малая радзіма па мацярынскай лініі — вёска Будка-Шыбенка Рэчыцкага раёна. Акружана лесам. Мела пад сотню двароў, сёння засталося некалькі, пераважна лецішчы. Апошні раз я гасцяваў тут дзесьці ў 2015-м і болей наўрад ці пабуду, хіба на Радаўніцу — транзітам да могілак.
 |
| Калодзеж, лаўка і стол каля нашай сядзібы (хата на заднім плане чужая). Фотаздымак дзесьці 2015 года. |
Пра паходжанне назвы мой дзед Петрушэнка Сямён Адамавіч распавядаў вось якую байку. Некалі даўно тут была дзікая мясціна, лес, і стаяла шыбеніца — афіцыйная, аб'ект пенітэнцыярнай сістэмы, для выканання смяротных прысудаў. Каля шыбеніцы быў будан, у якім ці то жыў кат (шыбеннік), ці то захоўваўся якісьці яго службовы рыштунак. Пазней шыбеніцу прыбралі, а будан застаўся, і гэтую мясціну сталі называць «Будка шыбенніка». Яшчэ пазней тут узнік населены пункт, на які найменне мясціны перайшло ў крыху змененым выглядзе.
Дзед мой быў таленавітым прыдумшчыкам, спрабаваў складаць вершы (каб напоўніцу рэалізаваць літаратурныя здольнасці, яму, селяніну, не ставала адукацыі і часу), таму не выключаю, што вышэйпрыведзеная версія нясе больш ці менш выразны адбітак яго творчага мыслення: можа, цалкам прыдумаў, можа, паклаў у аснову нейкія вядомыя раней звесткі. Дзеля паўнаты карціны адзначу, што каля вёскі цекла рэчка Шыбенка, цяпер перасохлая.
 |
| Рэшткі нашай адрыны. Фотаздымак дзесьці 2009 года. |
 |
| Наш агарод межаваў з лесам. Фотаздымак дзесьці 2015 года. |
На жаль, у гэтай вёсцы ў мяне нікога і нічога не засталося: родныя памерлі ці раз'ехаліся, хатай валодаюць іншыя людзі. А ў гады майго дзяцінства дзед ці то жартам, ці то сур'ёзна агітаваў мяне прыехаць сюды жыць, калі вырасту. Я ахвотна пагаджаўся, бо вёску гэтую любіў, наведваў з задавальненнем.
Праўда, баба адгаворвала, не хацела, каб я заганяў сябе ў беспрасветнасць аднастайных сялянскіх клопатаў. Казала: лепш есці хлеб з вадой і цукрам у горадзе, чым сала з мясам у вёсцы. Калі я быў студэнтам, павучала: зрабі ўсё дзеля таго, каб застацца ў горадзе, у аспірантуру паступі, жаніся на мінчанцы, вазьмі хоць разведзеную, хоць з дзіцем, хоць з двума — абы ў гэтае г... (так яна характарызавала вясковы лад жыцця) не ўлазіць. Да павучанняў я прыслухаўся часткова, а прапанаваны дзедам сцэнарый не рэалізаваў: словаблудам (навукоўцам-гуманітарыем) не зрабіўся, у прымы не падаўся, але і на зямлі не асеў, жыву ў райцэнтры на Віцебшчыне ды часам настальгічна згадваю вёску, пабудаваную на месцы шыбеніцы.
© Сяргей Абрамовіч, 2026