Біблія — школа атэізму

У маім савецкім дзяцінстве я чуў ад дарослых, што на небе жыве Бог, што ён карае за грахі і што пра яго нельга нікому гаварыць, бо могуць выгнаць са школы, а бацькоў — з працы (немаўлём мяне, як гэта шмат хто тады рабіў, таемна пахрысцілі ў царкве). Было яшчэ некалькі забабонаў накшталт таго, што нельга пляваць у правы бок, а можна толькі ў левы, бо чалавека заўсёды і ўсюды каля правай рукі суправаджае анёл, а каля левай — чорт. Я верыў ва ўсю гэтую лухту, адначасова абагаўляў Леніна і ганарыўся тым, што з'яўляюся «октябрёнком»*.

Правадыра абагаўляў не толькі я

Напісаўшы апавяданне пра тое, як шчыра, бязмежна, самааддана мы ў дзяцінстве шанавалі Уладзіміра Ільіча, публікаваць гэты тэкст я адважыўся не адразу. Ці зразумеюць? Ці не насміхнуцца пагардліва сённяшнія ўпэўненыя ў сабе прагматыкі з інфантыльнай наіўнасці тагачасных нас — савецкіх дзяцей? Але вагаўся нядоўга: твор праўдзівы, замалёўка таго, што было, адлюстраванне ідэалагічных рэалій эпохі — што іх саромецца?

Піянерскія жарсці і жахі

У гады майго дзяцінства існаваў усеагульны (у межах СССР) звычай сартавання юных пакаленняў на акцябрат, піянераў і камсамольцаў. Членства ў першай з вышэйзгаданых арганізацый, якая аб'ядноўвала малодшых школьнікаў, прайшло для мяне незаўважна: выдалі значок у выглядзе зорачкі з сілуэтам галоўкі хлопчыка Валодзі Ульянава ў цэнтры і сказалі добра вучыцца ды ўзорна сябе паводзіць. Камсамолу я не заспеў: адпаведнага ўзросту дасягнуў ці то пасля, ці то напярэдадні распаду СССР. А вось піянерыя прынесла ў маё жыццё пэўныя хваляванні і ўзрушэнні.

Як я паверыў, што бачу жывога Леніна

Гэта было дзесьці ў сярэдзіне 80-х, я тады хадзіў у дзіцячы сад.

Летам мы ўсёй сям'ёй прыехалі на пару тыдняў у вёску да маіх дзеда з бабаю. Прыехала туды пагасцяваць і мая цётка з двума сынамі-блізнятамі, маімі стрыечнымі братамі. Яны крыху старэйшыя за мяне, на той момант былі ўжо школьнікамі і таму апекаваліся мною — дапамагалі ва ўсім, клапаціліся, тлумачылі што-небудзь, — але часам, пад настрой, злоўжывалі сваёй узроставай перавагаю і самасцвярджаліся за мой кошт — смяяліся, калі я не ведаў чагосьці таго, што ведалі яны, выхваляліся ўменнем рабіць усялякія выкрутасы на ўсталяваным у агародзе турніку і дэманстравалі пагарду да мяне за няздольнасць паўтарыць гэтыя практыкаванні і г.д.